Waarom de term “zweverig” voor spirituele zaken?

Zweverig, waar komt het woord vandaan?

“Zweverig”, een woord dat we vaak associeren met het woord spiritualiteit. Het woord heeft een ‘wegwuivende’ lading en wordt ook gebruikt als excuus voor hetgeen je doet of zegt óf het woord wordt ingezet om iets niet te hoeven begrijpen. 

Dat ene woord, waar komt het vandaan?
Waarom vinden we spiritualiteit iets zweverigs?
Waarom wuiven we het soms weg?
Waarom excuseren we ons weleens voor ons ‘zweverig’ gedrag (ja ook ik)?

Ik ben mezelf erin gaan verdiepen. Ik vind het namelijk een woord met soms een ietwat denigrerende klank. Verontschuldigend. Het woord an sich niet, maar de betekenis die het heeft wanneer het spiritualiteit raakt wel.

Het vliegtuig zweeft… Precies daar vinden we niets van. Feitelijk.
“Dit is allemaal nogal zweverig hoor…” Hokje.

Wat zeiden jullie op Instagram?

First things first. Wat zeiden jullie toen ik jullie vroeg “Waar komt het woord zweverig vandaan?” Er reageerden 110 mensen op mijn bericht en dit waren de antwoorden (veel antwoorden werden meerder keren gegeven):

Niet grijpbaar
Niet wetenschappelijk onderbouwd
Niet concreet in de uitvoering
Ongrijpbaar
Zweven = Vliegen
Engelen, vleugels = Vliegen
Niet van de aarde
Wijde jurken met zwierige stof
Zweven tussen hemel en aarde
Onwetendheid
Makkelijk om daarmee de ander buiten te houden
Zweeft in de lucht
Vaag
Iets dat je niet kunt pakken
Onduidelijk
Yogi die los van de grond komt
Onverklaarbaar
Een reden nodig hebben om het te verklaren
Heksen op bezemstelen

Ik denk dat al deze redenen waarheid in zich hebben.

Godsdienst

Even wat geschiedenis.
Noot: Tijdens het zoeken naar bewijzen voor waar het woord “zweverig” vandaan komt, ben ik ervan uitgegaan dat zweverig gelijk staat aan spiritualiteit en tijdens het schrijven van dit blog deel ik mijn eigen mening naast de bronnen die ik heb geraadpleegd.

Oké, gaan we!

In het oude testament in de bijbel staat: “Wanneer een man of een vrouw in verbinding staat met de geest van een dode, of een waarzegger is, moeten zij zeker ter dood gebracht worden.” (Leviticus 20:27)

In het nieuwe testament staat: “Buiten zijn de honden en de tovenaars, de hoereerder, de moordenaars, de afgodendienaars en ieder, die de leugen liefheeft en doet.” (Openbaring 22:15)

Waarzeggerij, tovenarij, geesten, afgodendienaars….

Het wordt dus op één hoop gegooid. Wat interessant is, is het volgende: Tovenarij, waarzeggerij en spiritualiteit wordt dus gezien als rebels, als het niet volgen van de machthebber en dus strafbaar. Mi is het dus ongrijpbaar voor de machthebber, dus verboden.

Het is dus iets waar men toentertijd (en nog) geen controle over hadden, waardoor het verboden was en strafbaar.

Hekserij

Nog meer geschiedenis.
Constantijn de Grote, de eerste Christelijke keizer van het Romeinse Rijk, verbood toverij en toekomstvoorspelling en (we nemen een sprong in de geschiedenis) de werkelijke basis voor de latere heksenvervolging legden de Middeleeuwse theologie en de Rooms-Katholieke kerk (denk aan de positie van de vrouw).

Hekserij/heksenvervolging.
Yep, let’s go there!
Laten we daar eens naar kijken. 
Heksen waren veelal vrouwen.
Aan het einde van de 15e eeuw werden de woorden tovenaar (zie bijbel) en heks gelijkgesteld aan de duivel (bijbel) en begonnen de systematische vervolgingen (daarvoor waren overigens al vervolgingen maar niet op grote schaal). Ook hier komt het woord ongrijpbaar in mij naar boven.

Toen wij het heksenmuseum in Oudewater bezochten, werd me dat duidelijk. De oorspong lag hem in (veelal) vrouwen die niet aan de maatschaven van de maatschappij konden voldoen conform… De machthebbers.

Het waren (veelal) vrouwen die (ik noem een 3tal redenen) of alleen leefden/waren (een gevaar voor de maatschappij), psychische problematiek ervoeren (onbekend en dus gevaarlijk), werkten met kruiden en energie en werden ingezet bij bevallingen en/of ziektes (onbekend en dus gevaarlijk) waardoor ze ook direct een zondebok werden wanneer er iets mis ging.

Heksen werden gefolterd en verbrand op basis van o.a. bovenstaande informatie. 
Dan heb ik het niet over het feit dat er honderden vrouwen ‘gewoonweg omdat men iets tegen de vrouw had’ van hekserij werden beticht.

Vervolging op basis van angst

‘Hekserij’ was strafbaar met de dood tot gevolg.
Waarom?
Wat is precies een heks en waarom waren heksen een gevaar?
Het grote onbekende (spreekwoord: onbekend is onbemind), maar vooral het feit dat heksen ‘machtiger’ zouden kunnen worden dan de machthebbers, maakten dat ze doelwit werden van vervolging.

Onbekend, oncontroleerbaar, onbegrepen en ongrijpbaar.
De leer van het werken met energie, energieën en kruiden werd niet begrepen en moest (angst) plaats maken voor de leer van de machthebbers.

Maar waar komt het woord “zweverig” dan vandaan?
Als ik zo naar de geschiedenis kijk (dit is maar een fractie die ik deel, anders kan ik beter een scriptie schrijven) denk ik dat de oorspong van het woord ligt in de heksenprocessen.
Heksen zouden namelijk zo licht als een veertje zijn, zodat ze op hun bezem zouden kunnen vliegen. Onwetendheid van een patriarchaal systeem.

Heksen zouden dus zweven en aangezien heksen nog steeds worden geassocieerd met spiritualiteit ligt mi daar de oorspong. Toen ik laatst op een feest was en daar diverse vrouwen dansten met blote voeten op het gras, hoorde ik iemand lachend zeggen: “Kijk, heksen…”
Nog steeds associëren we hekserij met een bepaald type vrouw (zwierige jurken, vrijgevochten, vuurmeesters, energiewerkers, kruidenvrouwen) was mijn conclusie.

De oorsprong van spiritualiteit

Maar vindt spiritualiteit dan zijn oorsprong in tovenarij, waarzeggerij en hekserij? Nee. Ik denk dat we sinds onze oorsprong spiritueel zijn. Allemaal. In onze kern.

Ik denk dat dit de basis is van ons gehele bestaan.
Het is namelijk ondenkbaar egoïstisch te denken dat wij de enige zijn in dit universum. Er is namelijk zoveel meer. En dat wordt al van oudsher gezien, ervaren, contact mee gelegd en gevoeld.
Echter niet door iedereen (meer). 

Er zijn dus mensen die er angst voor hadden (hebben), dat zien we dus in de geschiedenis, en waar angst en macht samenkomen en er een discrepantie ontstaat tussen ratio en gedrag bij de (Middeleeuwse) bevolking, wordt het iets wat werd waargenomen, maar waar niets tegen werd gedaan, terwijl de machthebber zijn angst kan verslaan door het -in zijn ogen- kwaad letterlijk te verslaan. De heksenvervolging als voorbeeld.

Zweverig is mi dus een term voor: onbegrepen, oncontroleerbaar, ongrijpbaar en onbekend waar een angst onder zit. Die angst is puur gebaseerd op eigen kaders die niet toelaten dat hetgeen er wordt waargenomen echt kan zijn (het onbekende maakt dus onbemind). Die angst was, wanneer in aanraking met macht, gevaarlijk.

Van serieus naar luchtigheid

Goed, nu gaan we erg diep. “Zweverig” is anno nu een term waarbij we, op basis van het ongrijpbare fenomeen, een onderliggende angst wegwuiven. Luchtig. Lachend. Daar waar de term vroeger veel zwaarder was, is dat het nu ‘niet meer’, maar vindt het mi daar wel haar oorsprong.

Spiritualiteit zit in ons allemaal. Het wegwuiven ervan is het wegwuiven van je bestaan in mijn optiek, maar goed dat is mijn waarheid. “Ik heb er niets mee,” zegt een vriendin van mij altijd, en weet je wat het mooie is? Dat ze mij wel vraagt wat ik precies doe in mijn bedrijf als vrouwencoach en als holist, als mens. Daar ligt de oplossing.
Een open hart.

Je hoeft er niets mee te hebben of het te zien/snappen/voelen, maar je hoeft het ook niet weg te wuiven. Ikzelf heb besloten, na dit mini onderzoek, dat ik het woord ‘zweverig’ niet langer op die manier ga gebruiken.

Ongrijpbaar fenomeen

Waarom niet? Omdat het wellicht nu luchtig gezegd wordt, maar de oorsprong bloedserieus is.

Als iemand zegt “het is zweverig” zegt iemand eigenlijk: “het is ongrijpbaar, onbekend en ik ben er bang van, dus moet ik er iets van vinden.” Anno nu een oordeel, vroeger vervolging.

Als ik namelijk mezelf excuseer met “het is niet zweverig hoor” zeg ik eigenlijk: “ik ben geen heks hoor,” uit angst om vervolgd te worden (anno nu: veroordeeld).

Et voila!
Dat is wat mij betreft de conclusie en herkomst van het woord “zweverig” en hoewel we het nu wellicht niet zo zwaar voelen/zien/bedoelen als eeuwen terug, ligt mi daar wel de oorsprong. 

Dus het woord “zweverig” gaat voor mij uit mijn vocabulaire. Uit respect en nagedachtenis voor alle vrouwen die in de geschiedenis vervolgd zijn voor hun gaven. Voor mij is zweven vanaf vandaag: zichzelf drijvend voortbewegen. Of dat nu een zweefvliegtuig is of een vogel 😉

En mocht je het mij ooit nog eens horen zeggen of schrijven, feel free mijn eigen blog naar mij te sturen. O, en feel free zelf te voelen wat je voelt en daar trouw aan te blijven. De blog is geschreven door mij, mijn mening/onderzoek, en dat kan voor jou heel anders zijn.

Bronnen:
https://historiek.net
http://www.honderdbijbelstudies.nl
https://isgeschiedenis.nl
Eigen bezoek aan de heksenwaag in Oudewater

2 reacties op “Waarom de term “zweverig” voor spirituele zaken?”

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *