Over roddelen, de angst voor andermans mening en de vrijheid om niet langer door iedereen begrepen te hoeven worden.
Het grootste probleem ontstaat als jij jezelf gaat aanpassen
Er wordt over je gepraat. Geroddeld (over ons allemaal overigens, dus heb daar geen enkele illusie over). Misschien vandaag, misschien morgen en waarschijnlijk óók door mensen van wie je het niet verwacht. Mensen hebben een mening over hoe je leeft, wat je zegt, met wie je omgaat, hoe je eruitziet, welke keuzes je maakt. Soms spreken ze die mening rechtstreeks tegen je uit, maar minstens zo vaak (wellicht vaker) doen ze dat wanneer je er niet bij bent. En weet je wat? Dat is niet eens het grootste probleem. Het probleem ontstaat wanneer jij je leven gaat aanpassen aan de mogelijkheid dat anderen iets van je vinden.
Wanneer je jezelf kleiner maakt om geen onderwerp van gesprek te worden. Wanneer je bepaalde keuzes niet maakt, omdat je bang bent voor de reacties van “anderen”. Wanneer je achteraf gesprekken blijft analyseren en jezelf afvraagt of je misschien iets verkeerd hebt gezegd. Herkenbaar? Ja? Dan zijn het niet langer de meningen van anderen die jouw leven beïnvloeden, dan is het de angst voor die meningen geworden. En die angst kan je behoorlijk gevangenhouden!
Waarom zijn we eigenlijk zo bang voor wat anderen zeggen?
Mensen zijn sociale wezens. “Erbij horen” is voor ons van oudsher verbonden met veiligheid. Afwijzing door een groep kon ooit letterlijk betekenen dat je minder kans had om te overleven en ons brein is daarom bijzonder gevoelig voor signalen van buitensluiting. Dat mechanisme bestaat nog steeds, ook al worden we tegenwoordig niet meer uit een stam gezet omdat iemand onze nieuwe kapselkeuze verschrikkelijk vindt. Vooral vrouwen leren vaak al jong om rekening te houden met hoe anderen hen zien. “Wees aardig. Doe niet zo moeilijk. Maak geen ruzie. Houd de sfeer gezellig. Denk aan een ander.” Iets met het weg cijferen van onszelf.
Op zichzelf zijn het op zichzelf niet altijd verkeerde eigenschappen, maar wanneer aardig gevonden worden belangrijker wordt dan trouw blijven aan jezelf betaal je daar uiteindelijk een prijs voor. Want als je voortdurend bezig bent met de vraag wat anderen van je vinden, raak je steeds verder verwijderd van de veel belangrijkere vraag: wat vind ik eigenlijk zelf?
Roddelen zegt niet automatisch alles over de ander. Maar wel iets over hoe iemand met mensen omgaat.
Even heel eerlijk? IEDEREEN praat weleens over iemand anders. Ook jij. Ook ik. Maar niet elk gesprek over een afwezige persoon is meteen kwaadaardig geroddel. Soms bespreken we gedrag omdat we iets proberen te begrijpen of omdat we ons zorgen maken. Daar is niets mis mee, maar er bestaat een wezenlijk verschil tussen praten over iemand om een situatie te begrijpen en praten over iemand om diegene belachelijk te maken, te beschadigen of anderen aan “jouw kant” te krijgen.
En dat laatste gebeurt vaker dan we misschien willen toegeven. Sommige mensen vinden verbinding in het gezamenlijk afkeuren van een ander. Het schept een soort saamhorigheid. Zolang er maar iemand buiten de groep staat over wie gesproken kan worden. Een bijzonder wankele vorm van verbondenheid, als je het mij vraagt. Want wanneer een vriendschap vooral bestaat uit het bespreken van mensen die er niet bij zijn, kun je je afvragen wat er besproken wordt zodra jij de deur achter je dichttrekt?
“Niet iedereen die vriendelijk tegen je doet, spreekt ook vriendelijk over je.”
Dit is m.i. geen reden om iedereen te wantrouwen, maar het is wel een reden om zorgvuldig te kiezen met wie je jouw persoonlijke leven deelt.
Je hoeft jezelf niet te verdedigen in gesprekken waar je niet eens bij aanwezig bent.
Stel je voor dat iemand iets over jou vertelt wat niet klopt. Misschien wordt een verhaal aangedikt, een uitspraak uit zijn verband gehaald of jouw gedrag op een manier uitgelegd die totaal niet overeenkomt met jouw bedoelingen? Je hoort het “via via” (zoals altijd) en daar begint het.
Je voelt instant de behoefte om uit te leggen hoe het werkelijk zit. Om iedereen jouw kant van het verhaal te vertellen. Om recht te zetten wat iemand anders scheef heeft getrokken. Begrijpelijk. Zeker wanneer je onrechtvaardigheid moeilijk kunt verdragen (zoals ik). Maar stel jezelf eens de vraag: voor wie ben ik dit eigenlijk aan het doen? Voor de mensen die mij kennen, mijn karakter begrijpen en weten hoe ik met anderen omga? Of voor mensen die hun oordeel al klaar hebben zonder ooit mijn kant van het verhaal te hebben gehoord?
Natuurlijk zijn er situaties waarin je onjuiste verhalen moet corrigeren. Zeker wanneer ze je reputatie, relaties of werk daadwerkelijk beschadigen. Maar niet iedere mening verdient een weerwoord. Niet ieder misverstand vraagt om uitleg. En niet iedereen heeft recht op jouw persoonlijke verhaal.
“Je mag iemand laten denken wat diegene wil, zonder daar een levenslange verdediging tegenover te zetten.”
Waarom wil je aardig gevonden worden?
In mijn werk met vrouwen zie ik hoe diep de behoefte aan goedkeuring kan zitten. Vrouwen die zich schuldig voelen wanneer ze nee zeggen. Die zich verantwoordelijk voelen voor de teleurstelling van een ander. Die een grens aangeven en vervolgens dagenlang piekeren of ze daarmee iemand hebben gekwetst. Vrouwen die precies weten wat ze willen, maar toch blijven twijfelen omdat ze bang zijn voor wat de buitenwereld ervan vindt en maar al te vaak ligt hier een overtuiging onder die veel verder gaat dan de angst voor roddels.
“Als iemand mij niet aardig vindt, heb ik blijkbaar iets verkeerd gedaan…”
Maar dat klopt niet. Iemand kan jou onaardig vinden, terwijl jij volkomen respectvol bent geweest. Iemand kan jouw grens egoïstisch noemen omdat diegene gewend was dat jij altijd beschikbaar was. Iemand kan jouw zelfvertrouwen verwarren met arrogantie en jouw zelfstandigheid ervaren als afwijzing. Dat betekent niet automatisch dat JIJ iets verkeerd doet. Het betekent dat anderen jouw gedrag bekijken vanuit hun eigen ervaringen, verwachtingen en overtuigingen en die zijn niet altijd hetzelfde als die van jou. Sterker nog, je kunt alles zorgvuldig doen, rekening houden met iedereen en nog steeds onderwerp van gesprek zijn.
“Je kunt jezelf volledig wegcijferen en alsnog iemand teleurstellen.”
Dus waarom zou je jezelf dan blijven wegcijferen?
Laat mensen hun eigen verhaal hebben
Misschien is dit wel een van de moeilijkste lessen die we kunnen leren: accepteren dat er mensen rondlopen met een versie van jou die jij niet herkent. Een versie waarin jij de moeilijke bent, de egoïstische, de dramatische, de troublemaker, de boosdoener, de overgevoelige. Degene die veranderd is. Degene die afstand heeft genomen of zogenaamd denkt dat ze “beter is dan de rest”. En misschien is het enige wat er werkelijk veranderd is, dat jij niet langer bereid bent jezelf tekort te doen om anderen tevreden te houden?
Je hoeft niet terug te keren naar een oude versie van jezelf omdat anderen zich daar prettiger bij voelden. Je mag groeien, van gedachten veranderen, vriendschappen anders invullen en afstand nemen. Maar ook nieuwe keuzes maken en besluiten dat bepaalde mensen niet langer dezelfde toegang tot jouw leven krijgen. Dat betekent niet dat je anderen moet veroordelen of dat jouw keuzes altijd de juiste zijn. Het betekent dat jij verantwoordelijkheid neemt voor jouw leven, terwijl je de verantwoordelijkheid voor andermans gevoelens en meningen laat waar die hoort.
Bij hen!
En als je zelf aan de andere kant staat?
Misschien mogen we ook eens wat kritischer kijken naar onze eigen gesprekken. Want hoe gemakkelijk is het om iets door te vertellen wat je hebt gehoord? Om een mening te vormen over een situatie waarvan je maar één kant kent? Om mee te lachen wanneer iemand anders belachelijk wordt gemaakt? We spreken graag over vrouwelijke solidariteit en sisterhood. Over vrouwen die elkaar moeten steunen, elkaar ruimte moeten geven en elkaar niet voortdurend moeten beoordelen. Maar sisterhood begint niet bij een mooie quote op Instagram (klik hier om de blog over sisterhood te lezen). Het begint bij wat je zegt wanneer een andere vrouw niet aanwezig is en bij de bereidheid om niet mee te gaan in een verhaal waarvan je de feiten niet kent. Bij het besef dat achter ieder verhaal een mens zit met een eigen geschiedenis, gevoelens en omstandigheden waar jij misschien helemaal niets van weet. Je hoeft niet elke vrouw aardig te vinden om haar met respect te behandelen en je hoeft het niet met iemands keuzes eens te zijn om haar waardigheid intact te laten.
De vrijheid om niet door iedereen aardig gevonden te worden
Enfin, even terug naar de gossip girls. Er komt een moment waarop je jezelf een belangrijke vraag mag stellen: hoeveel van mijn tijd, energie en levensvreugde wil ik besteden aan de mogelijkheid dat iemand iets negatiefs over mij zegt? Want die tijd krijg je niet terug.
Al die uren waarin je gesprekken herhaalt in je hoofd. Waarin je probeert te achterhalen wie wat heeft gezegd. Waarin je je afvraagt of je anders had moeten reageren of wat ze over je zeggen. Het verandert HELEMAAL NIETS aan wat iemand anders denkt. Maar het verandert wel hoe jij jezelf voelt. En dat is misschien nog wel de grootste schade van de angst voor roddels. Niet dat mensen praten, maar dat jij hun mogelijke gesprekken zoveel ruimte geeft dat er steeds minder overblijft voor jouw eigen leven.
Dus ga naar dat feestje. Draag die jurk. Spreek je mening uit. Geef die grens aan. Maak stories, plaats de posts die je diep in je hart wilt posten en maak die keuze waarvan je diep vanbinnen weet dat je deze keuze wilt maken. Wees bereid om te luisteren wanneer iemand oprecht iets met je wil bespreken. Durf je excuses aan te bieden wanneer je een fout hebt gemaakt. Blijf nieuwsgierig naar jezelf (iets met zelfreflectie) en naar anderen. Maar stop met het voortdurend vragen van toestemming om jezelf te mogen zijn (aan jezelf). Er zullen mensen zijn die je begrijpen en mensen die dat niet doen. Mensen die je bewonderen en mensen die je irritant vinden. Mensen die je het beste gunnen en mensen die liever iets anders over je vertellen.
Dat hoort bij het leven.
“Jouw taak is niet om ervoor te zorgen dat iedereen een goed verhaal over jou vertelt. Jouw taak is om een leven te leiden waar jij zelf achter kunt staan.”
En mochten ze daar vervolgens iets van vinden? Laat ze maar lullen. Jij hebt tenslotte nog een heel leven te leiden.
Wie achter mijn rug praat, hoort niet in mijn leven.
Ik ben inmiddels (sinds begin dit jaar) op een punt in mijn leven gekomen waarop het me oprecht nog weinig meer doet wat anderen over mij zeggen. Niet omdat ik ongevoelig ben geworden, maar omdat ik steeds beter weet wie ik ben, waar ik voor sta en welke mensen belangrijk voor me zijn. Ik hoef mezelf niet langer uit te leggen, te verdedigen of ervoor te zorgen dat iedereen een positief beeld van mij heeft. Ik heb rust gevonden in het besef dat mensen altijd iets van je zullen vinden. En dat hun mening niets hoeft te veranderen aan hoe ik naar mezelf kijk.
De mensen die belangrijk voor me zijn, durven eerlijk tegen me te zijn. Ook wanneer ze het ergens niet mee eens zijn. Sterker nog, juist die eerlijkheid waardeer ik.
“En als je liever achter mijn rug om over me praat dan iets rechtstreeks tegen me zegt, vertelt me dat vooral iets over hoe jij met anderen omgaat.”
En dat is precies het soort gedrag waar ik geen ruimte meer voor wil maken in mijn leven. Ik hoef daar geen ruzie over te maken, geen confrontatie aan te gaan en al helemaal niemand van mijn gelijk te overtuigen.
“Ik weet wie ik ben. Ik weet wat ik waard ben. En ik hoef niet langer te bepalen hoe anderen over mij denken om zelf in rust te kunnen leven.”
Dat is misschien wel de grootste vrijheid die ik mezelf heb gegeven. Laat ze maar praten. Ik leef ondertussen gewoon verder en wil op mijn sterfbed niet denken “had ik mezelf maar niet zo druk gemaakt…” maar trots terug kijken op mijn eigen leven. Ik heb geleefd, precies zoals ik dat wilde met de mensen om me heen die ik kies. Daar ga ik voor!
